Hemoroidi (šuljevi): Uspešno lečenje uz pravi pristup

Hemoroidi ili šuljevi, su problem koji muči preko 70% osoba starijih od 30 godina. Iako je potpuno razumljivo zašto se o ovoj temi ne priča uz hladno pivo ili šolju kafe, ignorisanje simptoma bolesti i odlaganje posete lekaru u pojedinim slučajevima može biti veoma opasno.

Često se postavlja pitanje da li postoje prirodni lekovi za šuljeve, koja krema se preporučuje i da li postoji najbolja mast za hemoroide. Da li je soda bikarbona kao lek za hemoroide efikasna ili ne? Koliko je važan način ishrane i da li banane i jaja i maju ikakve veze sa šuljevima, kao što se to često može čuti?

Šta su hemoroidi i kako izgledaju

Hemoroidi se prirodno nalaze u završnom delu debelog creva, koji nazivamo analni kanal. Čine ih sitni venski sudovi koji su isprepletani (poput klupka vune), i koji se u obliku jastučića nalaze ispod sluznice analnog kanala. Uloga ovih jastučića je da pomažu u kontroli stolice (kontinencija) i da štite kompleks mišića (mišićni prsten tzv. sfinkter) koji nam omogućavaju da odložimo gasove i pražnjenje creva dok ne stignemo do toaleta.

Baš kao i kod proširenih vena na nogama, problem nastaje kada se ove vene prošire, a njihovi zidovi postanu tanki, pa analni jastučići oteknu i upale se. Tada zapravo govorimo o hemoroidalnoj bolesti, a ne o hemoroidima koji su normalna anatomska struktura. Međutim, imajući u vidu da je u svakodnevnom govoru i van profesionalnih krugova, postalo opšte prihvaćeno da se pod hemoroidima (šuljevima) podrazumeva hemoroidalna bolest, u nastavku teksta ćemo koristiti te nazive.

Hemoroidi – simptomi

Hemoroidi mogu biti smešteni unutar analnog kanala kada govorimo o unutrašnjim hemoroidima ili ispod kože oko anusa – spoljašnji hemoroidi. Iako se simptomi razlikuju u zavisnosti od vrste hemoroida, oni mogu biti:

Spoljašnji hemoroidi: Povlačenje i simptomi

Spoljašnji šuljevi (spoljašnji hemoroidi) su vidljivi i osete se pod prstima. Simptomi koji su karakteristični za spoljašnje hemoroide su iritacija, otok oko anusa, svrab, a ponekad i bol.

Podložni su pucanju – kada može doći do gubitka krvi i anemije. Ako se unutar hemoroidalne vene formira krvni ugrušak nastaje trombozirani hemoroid koji može izazvati intenzivan bol, otok, upalu i čvoriće tvrde strukture. Bol kod hemoroida se javlja gotovo isključivo kada dođe do njihovog tromboziranja.

Koliki problem hemoroidi mogu da predstavljaju govori i anegdota o Napoleonu Bonaparti, koji je tokom bitke kod Vaterloa imao simptome akutno tromboziranih hemoroida praćene jakom boli. Većinu vremena je boravio u šatoru, nije mogao jahati na konju i obilaziti bojište. Usled toga kasnila su njegova naređenja. I baš kao što kažu da je poraz obično posledica puno sitnih grešaka u nizu, u Napoleonom slučaju hemoroidi su bili prva sitna greška koja ga je koštala poraza.

Unutrašnji hemoroidi: Simptomi

Često se dešava da pacijenti navedu da imaju uvećane spoljne hemoroide, što se nakon pregleda ispostavi kao netačno. U najvećem broju slučajeva radi se o unutrašnjim hemoroidima koji ispadaju van analnog kanala nakon što se uvećaju.

Unutrašnji hemoroidi polaze iz gornjeg dela analnog kanala. Nisu bolni, osim u slučaju kada postanu trombozirani ili nekrotični (kada ćelije izumiru). Kada su u pitanju unutrašnji hemoroidi, simptomi se obično ispoljavaju kao:

Bezbolno krvarenje svetlo crvene boje (na toalet papiru, u wc šolji)
Iritacija anusa u slučaju ispadanja hemoroida

Zašto nastaju i koliko traju hemoroidi (šuljevi)?

Jasan uzrok hemoroidalne bolesti nije poznat. Najčešće se javljaju u dobi između 45 i 60 godina života, ali moderan način života kao i nepravilna ishrana doveli su do pomeranja ove granice ka mlađoj dobi.

Uspravan položaj tela kod čoveka višestruko povećava pritisak u rektalnim venama, što može biti uzrok njihovog uvećanja. Jedino čovek i majmun od svih sisara obolevaju od hemoroidalne bolesti, tako da uspravan hod predstavlja nesumnjiv faktor za razvoj uvećanja hemoroida.

Tome se mogu pridodati neadekvatna ishrana, nedovoljan unos tečnosti, napinjanje tokom pražnjenja, kao i dugo zadržavanje u toaletu. U ostale faktore ubrajamo hronični zatvor, čest proliv, trudnoću, kao i moguće nasledne faktore.

Ako se pitate koliko traju hemoroidi i da li će se povući sami od sebe, odgovor zavisi od stadijuma razvoja bolesti, koji će detaljno biti opisani malo kasnije. Šuljevi koje prate minimalni simptomi se mogu povući u relativno kraćem periodu, a lečenje težih slučajeva može da potraje i nekoliko meseci.

Hemoroidi u trudnoći

Mnoge žene dobiju hemoroide tokom trudnoće ili nakon porođaja. Nošenje bebe, kao i porođaj, stvaraju dodatni pritisak na krvne sudove u predelu karlice. Iz tog razloga se mogu javiti hemoroidi u trudnoći.

Dešava se da se kod trudnica u isto vreme nađe uvećanje i spoljašnjih i unutrašnjih hemoroida. Ukoliko se u toku trudnoće uvećaju spoljašnji hemoroidi, isti se spontano povlače nakon porođaja.

Krv u stolici: Hemoroidi ili rak debelog creva?

Pojava krvi u stolici je simptom koji se nikako ne sme zanemariti. Naime, krv u stolici može biti jedan od simptoma mnogo ozbiljnijih oboljenja, kao što su rak debelog creva ili zapaljenske bolesti debelog creva (Kronova bolest ili ulcerozni kolitis), ali i bolesti poput divertikuloze debelog creva. Takođe, uvećani hemoroidi mogu biti simptom ciroze jetre.

Zanemarivanje ovih činjenica može dovesti do kasnog postavljanja prave dijagnoze, dovodeći u pitanje ishod lečenja. Kada su hemoroidi uzrok krvarenja, može doći do anemije, koja kod pacijenata sa kardiološkim problemima, ali i kod zdravih ljudi, može izazvati komplikacije opasne po život.

Dijagnostika šuljeva

Bolest se dijagnostikuje na osnovu informacija koje lekar dobija od pacijenta uz fizikalni pregled koji podrazumeva pregled analnog područja, digitorektalni pregled i anoskopiju. Anoskopija nam omogućava da određujemo stadijum odnosno veličinu šuljeva.

U slučaju da je pacijent imao vidljivu krv u stolici ili pozitivan FOBT (test na okultno/skriveno krvarenje), indikuje se kolonoskopski pregled. Kolonoskopija nam omogućava da vidimo sluznicu celog debelog creva, te isključimo postojanje nekog od ozbiljnijih oboljenja. Danas se kolonoskopija izvodi u uslovima analgosedacije, odnosno površne anestezije tako da je mnogo lakša i prijatnija za pacijenta.

Stadijumi razvoja uvećanih hemoroida

Veličinu hemoroida možemo podeliti u četiri stepena:

Prvi stepen: Hemoroidi se spuštaju u analni kanal, ali ne ispadaju van analnog kanala;
Drugi stepen: Hemoroidi ispadaju van analnog kanala prilikom pražnjenja ili napinjanja, ali se spontano vraćaju;
Treći stepen: Hemoroidi ispadaju van analnog kanala prilikom pražnjenja ili napinjanja, ali ih je neophodno manuelno vratiti u analni kanal;
Četvrti stepen: Hemoroidi se nalaze van analnog kanala.

Hemoroidi – lečenje

Kada su u pitanju šuljevi prvog i drugog stadijuma lečenje je konzervativno. Neophodno je dovesti u red svoje životne navike, u prvom redu ishranu, unos tečnosti i fizičku aktivnost. Pacijenti bi morali svoju ishranu prilagoditi u smislu unosa hrane bogate vlaknima (povrće i voće), smanjiti ili još bolje izbaciti prerađenu hranu (suvomesnati proizvodi, brza hrana itd.) kao i začinjenu hranu. Unos vode mora biti najmanje 3 litra u toku dana, a za vreme toplih dana i više jer mi ni ne primećujemo koliko dehidriramo u toku dana. To sve utiče na formiranje stolice.

Postoje i dijetetski preparati bogati nesvarljivim materijama kakve su celuloza, vlakna i pektin, koji pomažu kao dodatak ishrani kod pacijenata sa dugotrajnom opstipacijom. Naravno, podrazumeva se pravilno održavanje lične higijene i izbegavanje parfimisanih sapuna i kupki koji mogu izazvati iritaciju.

Treći i četvrti stadijum zahtevaju mnogo ozbiljnije vidove lečenja, u koje spadaju podvezivanje hemoroida, skleroterapija i naravno hirurško lečenje. Dugoročno gledano, prve dve metode daju vrlo skromne rezultate, pa se najčešće preporučuje hirurška intervencija.

Operacija hemoroida

Operacija hemoroida podrazumeva potpuno uklanjanje hemoroidalnih nodusa, uništavanje hemoroidalnog tkiva ili smanjivanje dotoka krvi u hemoroidalne čvorove uz njihovo podizanje u analnom kanalu na mestu sa koga su počeli da se uvećavaju.

Sa hirurgijom ne treba žuriti, sem kada je očigledno da konzervativni način lečenja ne može pomoći. I pored toga pacijent mora biti svestan da je od izuzetne važnosti promena dotadašnjih životnih navika u smislu ishrane, unosa tečnosti i fizičke aktivnosti. U nastavku su opisane najčešće hirurške metode lečenja.

Hemoroidektomija

Hemoroidektomijom se uklanjaju kompletno oboleli hemoroidi. Tokom procedure se uklanja najviše tri hemoroidalna čvora, a tri se ostavljaju.

Nakon uklanjanja celog hemoroida, na tom mestu ne može doći do ponovnog izrastanja hemoroidalnog tkiva. Međutim, moguće je da se nastavljanjem starih navika u ishrani uvećaju oni hemoroidi koje nismo uklonili. Ovo svakako nije dobro jer može dovesti do pojave inkontinencije (nevoljno ispuštanje gasova ili stolice).

Zato je neophodno povesti računa i promeniti svoje životne navike u pravcu koji nam omogućava zdrav i život bez tegoba. Oporavak pacijenata nakon klasične operacije hemoroida traje između mesec dana i tri meseca. Za to vreme neophodne su kontrole hirurga.

Operacija hemoroida laserom (LHP – Laser hemoroidoplastika)

Kroz male otvore na koži se uvodi sonda lasera u hemoroidalno tkivo i tu se puštanjem energije lasera određene talasne dužine vrši koagulacija hemoroidalnog tkiva, odnosno njegovo uništavanje. Oporavak nakon ove operacije traje 2-3 dana nakon čega se pacijenti vraćaju svojim svakodnevnim aktivnostima.

THD

THD – tehnika operacije hemoroida podrazumeva podvezivanje grana gornje ili srednje hemoroidalne arterije u šest pozicija uz peksiju (podizanje) hemoroidalnih čvorova unutar analnog kanala. Oporavak pacijenata nakon ove tehnike je do mesec dana.

Hemoroidi – Lek i krema/mast za hemoroide

Sigurno ste se mnogo puta zapitali da li je krema za hemoroide zaista efikasna i ako jeste – koja je to najbolja mast za hemoroide? Ovi proizvodi najčešće sadrže aktivne supstance koje deluju protiv upale, smanjuju otok i deluju na jačanje venskog zida (diosmin, trokserutin itd.).

Postoje i prirodni lekovi za šuljeve koji se proizvode u seoskim domaćinstvima poput kantarionovog ulja kao i neki drugi. Takvi preparati se ne preporučuju iz niza razloga, kao što su nejasna količina aktivne supstance, čistoća preparata itd.

Od izuzetne je važnosti sve ove preparate koristiti isključivo po preporuci lekara kako bi se izbeglo pogrešno doziranje, način nanošenja, ali na prvom mestu isključila situacija da se uzima pogrešan lek za dijagnozu za koju nije namenjen. Uzimanje pogrešnih lekova, masti i krema za šuljeve može proizvesti nesagledive posledice. A šta takođe ne bi trebalo da radite pogledajte u nastavku.

Soda bikarbona kao lek za hemoroide – istina ili mit

Trenutno ne postoje široko prihvaćeni naučno utemeljeni radovi koji potvrđuju značajan pozitivan efekat kupki sa sodom bikarbonom u lečenju hemoroida. Činjenica je da se soda bikarbona kao lek za hemoroide često koristi u narodnoj medicini za ublažavanje simptoma poput svraba i iritacije zbog svojih alkalnih i antiseptičkih svojstava.

Međutim, naučna zajednica još uvek nema dovoljno kliničkih studija koje bi potkrepile njenu efikasnost u direktnom lečenju hemoroida. Neki izvori sugerišu da tople kupke sa sodom bikarbonom mogu pružiti privremeno olakšanje, ali ovo je uglavnom zasnovano na anegdotskim iskustvima, a ne na rigoroznim istraživanjima.

Ishrana i šuljevi: banane i hemoroidi; jaja i hemoroidi

Trenutno ne postoje široko prihvaćeni naučno utemeljeni radovi koji potvrđuju pozitivan efekat konzumiranja jaja i banana na obolele od hemoroida. Iako banane sadrže vlakna i pektin koji mogu pomoći u regulaciji stolice i prevenciji zatvora, ovo je više opšta prehrambena prednost, a ne specifičan dokaz za lečenje hemoroida.

Jaja s druge strane, nemaju baš nikakvu dokazanu direktnu korist za hemoroide. Ona čak mogu doprineti zatvoru kod nekih ljudi zbog niskog sadržaja vlakana, što bi moglo pogoršati stanje ako se konzumiraju u velikim količinama, bez uravnotežene ishrane. Za pouzdane tretmane lečenja, preporučuje se konsultacija sa lekarom i korišćenje dokazanih medicinskih principa.

Napomena: Ovaj tekst je informativnog karaktera i nikako ne predstavlja zamenu za profesionalnu dijagnozu, lečenje ili savet lekara. Hemorodi koje pacijenti sami uoče ili im stvaraju nelagodu, u većini slučajeva nisu nešto što će „samo proći“. Odlaganje posete lekaru može prouzrokovati hronične probleme i ograničenja u svakodnevnim aktivnostima, kao što su sedenje ili kretanje.

Šuljevi lečenje: Kome se obratiti i kada?

Za pouzdanu dijagnozu i efikasno lečenje najbitnije je pronaći iskusnog lekara koji zna da pregled ne treba da bude usmeren samo na završni deo debelog creva, čak i kada je očigledno da su simptomi vezani za hemoroide. Neophodan je pregled debelog creva u celini, čime se isključuje mogućnost previda tumora debelog creva ili zapaljenskih bolesti creva, koji bi mogli da izazovu simptome koje pripisujemo hemoroidima.

Prim dr sc. med. Zagor D. Zagorac je specijalista hirurgije i subspecijalista hirurgije digestivnog sistema sa sa preko 20 godina iskustva u lečenju oboljenja digestivnog trakta. Iza njega je preko 3500 proktoloških operacija: laser hemoroidoplastika, hemoroidektomija, THD, operacije perianalnih fistula, hroničnih analnih fisura, karcinoma debelog creva i rektuma…

Pored mnogobrojnih usavršavanja, posebno je važno spomenuti usavršavanje u Italiji na temu Minimalno invazivna hirurgija u lečenju hemoroida i fekalne inkontinencije, Gemelli Hospital u Rimu (Prof. C. Ratto), kao i Subspecijalistički kurs iz kolorektalne hirurgije u St Mark’s Hospita u Londonu (Prof. R. Phillips).

Ukoliko primetite neke od simptoma opisanih u tekstu, obavezno (9-17h) pozovite br. tel. 0654444184 i zakažite pregled koji traje svega nekoliko minuita, a može Vas osloboditi tegoba, doneti olakšanje i sprečiti razvoj ozbiljnijih bolesti.

Pozovite (9-17h):

065 444 41 84

Pišite doktoru na e-mail: